نگاهی اجمالی به جایگاه قرآن در اندیشه امام خمینی

[ad_1]

سید محمود صادقی یادداشتی دارد «نگاهی اجمالی به جایگاه قرآن در اندیشه امام خمینی».

به گزارش ایسنا، در قسمت دوم این یادداشت با عنوان «قرآن؛ کتاب دعوت» آمده است:

1. قبلاً گفته شد که ذات اقدس به انسان حق دریافت عمیق ترین حقایق هستی را در قالب «احسن الحدیث» داده است. جایگاه مهم و محوری قرآن کریم در گستره اندیشه و اندیشه اسلامی و دینی و نیز نقش مؤثر آن در شکل‌گیری ساختار فکری متفکر مسلمان، نشان‌دهنده جایگاه این کتاب آسمانی در اندیشه امام خمینی (ره) است. (به عنوان مهم ترین احیاگر اندیشه اسلامی در قرن چهاردهم) آن را ضروری می سازد.

به گفته نگارنده این سطور، امام خمینی نیز با نگاه به قرآن راه احیای اندیشه اسلامی را طی می کند. همانطور که خود قرآن کریم به این نقش و جایگاه آن توجه دارد:

به این ترتیب، امام خمینی (ره) قرآن را کتابی «دعوت» می‌داند که خواستار تولد دوباره مردم است; چنان که صراحتاً جنبه اعجاز قرآن را از نوع اعجاز سایر انبیاء متقیان (علیهم السلام) متمایز می کند. به این معنا که عصای موسی و دم عیسی تنها برای اثبات صحت نبوت موسی و عیسی تجلی می یابد; اما قرآن مقامی بالاتر و برتر دارد که همان دعوت است: سیبویه و خلیل نیست که دلالت بر صرف و نحو کند; مسعودی و ابن خلکان نباید درباره تاریخ جهان بحث کنند. این کتاب مانند عصای حضرت موسی و ید بیضی آن بنده یا دم حضرت عیسی که مردگان را زنده می کرد که فقط برای معجزه و اشاره به حقیقت پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله و سلم آمده بود نیست. بلکه این کتاب آسمانی کتاب احیای دلها به حیات جاویدان علم و معرفت الهی است; «این کتاب خداست و جلال خدا را دعوت می‌کند». (برچسب دعا 194)

۲. امام خمینی (ره) البته به این نکته توجه دارند که دعوت این صحیفه الهی برای احیای دلها و حیات جاویدان جز با تهذیب نفس و تزکیه باطن ممکن نیست; به عبارت دیگر، برای رسیدن به «علم خدا» و درک معارف الهی و به تعبیر خودش «احیای دلها به حیات جاویدان علم» باید از تمام عیوبی که روح و روان را تضعیف می کند، رهایی یافت. از انسان و پایین ترین مراتب حیوانی به اوج کمال انسانی رسیده است. به همین دلیل امام مفاد دعوت در صحیفه الحق را چنین تفسیر می کند: «و مقاصد و مطالب دیگر. [قرآن]دعوت به طهارت نفوس و تطهیر قلب از فضایل فطرت و تحصیل سعادت و به ویژه کیفیت زندگی و سیر و سلوک الی الله. [است]. » (برچسب دعا، ص 186).

این نکته البته از نظر دور نمی ماند و همه کسانی که شناخت کمی از امام و اندیشه های او دارند به خوبی متوجه خواهند شد که از نظر امام، قرآن کتابی «انسان ساز» است! که در پی تربیت همه ابعاد وجودی انسان تنزل یافت. امام همواره بر این نکته تأکید داشته اند که هدف نهایی نهضت انبیا انسان سازی است و قرآن در قالب کتابی مهم در رسائل همه پیامبران پیشین، به انسان سازی و احیای «حیات طیبه» دعوت می کند. “؛ اما نکته مهم در این زمینه این است که از دیدگاه امام روش قرآن در دعوت به حیات طیبه چگونه تحلیل می شود. در واقع نکته محوری این فصل از این مقاله این است که بدانیم روش قرآن در دعوت به «حیات» چیست و امام خمینی که قرآن را کتاب دعوت می نامد، خود چه روشی را ارائه می دهد. دعوت از قرآن; مخصوصاً اینکه قرآن کریم به عنوان همراهی با «رحمت العالمین» و «کافیه الناس» نازل شده است، باید دعوتی جامع داشته باشد; امام خمینی در این باره با دقت می نویسد: «و چنان که این کتاب شریف برای سعادت همه طبقات و افراد نسل بشر است و این گونه انسان در حالات قلبی و عادات و اخلاقیات و سلیقه ها و امکانات مختلف است، نه همه را می توان به یک شکل دعوت کرد.» کرد; ای مردمی که صرفاً حاضر و بی تأثیر از لهجه صریح و القای موضوع برای دریافت معارف نیستید; باید از آنها دعوت کرد که دماغ خود را بسازند و سرنوشت را برای آنها توضیح دهند. و غالباً افرادی که به داستان و حکایت و داستان نمی پردازند و به محتوا و مقاصد علاقه مندند; اینها را نمی توان با اولین دسته کوچک کرد. ای دلهای متناسب با بیم و انذار; و دلهایی که با وعده و بشارت سروکار دارند. به همین دلیل است که این کتاب شریف مردم را به انواع و فنون و راه های مختلف دعوت کرده است. و تكرار چنين كتابى لازم و لازم است». (برچسب دعا، 187)

البته حضرت امام در چنین دعوت بزرگی «تکرار» را امری ضروری معرفی می کنند; امام البته به این نکته توجه دارند که «تکرار» علاوه بر این که می تواند فصاحت و بلاغت کلام را بر هم بزند، موجب کسالت روح و جان مخاطب می شود; بنابراین تأکید می کند که «دعوت» برای تأثیرگذاری اجتناب ناپذیر است. ولى خداوند متعال براى دورى از آفت کسالت راهى اندیشیده است: ولى در این کتاب شریف، قضایا چنان شیرین اتفاق افتاده است که تکرار آنها انسان را آزار نمى دهد; در مقابل، هر بار که اصل مطلب را تکرار می کند، ویژگی ها و جزئیاتی در آن ذکر شده که در دیگران نیست; در عوض، هر بار یک نکته مهم عرفانی یا اخلاقی را در نظر بگیرید و موضوع را برگردانید». (برچسب دعا، 187-188)

3. همان گونه که اشاره شد، اساس قرآن «احیاء دلها به حیات جاویدان علم الهی» است; قرآن در این اعلامیه با دعوت به معرفت خدا و سوق دادن انسان به سوی کمال و انسان سازی انسان که از مسیر تهذیب نفوس می گذرد، قصد اصلاح فرد و سپس جامعه را دارد. در دیدگاه امام خمینی (ره) «دعوت به صراط مستقیم» که نخستین گام در شناخت قرآن است، با همین رویکرد ارائه شد. در بسیاری از سخنان ایشان آمده است که این آیه مشتی نمونه است: «قرآن کتابی است برای انسان سازی، در تمام مراحلی که انسان طی می کند، قرآن در تمام مراحلش دعوت و راهنمایی می کند. و تمام داستان هایی که بود. روایت شده در قرآن – گاه تکرار می شود چون موضوع مهم بود – راهنمای مردم بودند و به سوی روشنگری می رفتند، قرآن کتاب احکام نیست؛ کلیات، کلیات احکام، اصول آنها را ذکر کرده است. [آن] حتی نه. قرآن کتاب دعوت و کتاب اصلاح جامعه است» (صحیفه امام، ج 15، ص 504).

4. امام خمینی البته با رویکردی خاص دعوت به اصلاح جامعه را دنبال می کند; در واقع به نظر ایشان، دعوت در قرآن، دعوت شخصی بین مسلمان و ذات القدس نیست; نگارنده این سطور بر این باور است که امام در پس همه وظایف شخصی (که به عنوان فداکاری و منبع در رابطه بین بنده و خدا تعریف می شود) یک حس اجتماعی و سیاسی می بیند. این نکته البته در سیره عبادی، سیاسی و اجتماعی امام مشهود است; اما فراتر از آن، در برخی از سخنان ایشان به صراحت آمده است: «دعوت های قرآنی، چه در مکه و چه در مدینه، دعوت شخصی بین شخص و خداوند متعال نبوده است.» می توان گفت بدون استثناء دعوت های خداوند جنبه اجتماعی دارد. و اهمیت سیاسی، حتی در اموری که وظایف شخصی افراد است، روابط شخصی افراد با یکدیگر و با خدا.» (امام صحیفه، ج 18، ص 421-422).

امام البته معتقد است که قرآن در دعوت خود، پس از معنویت، هدفش برقراری عدالت است و اساساً دلیل اصلی تشکیل حکومت نبوی (صلی الله علیه و آله و سلم) اقامه عدل بوده است. . در واقع، مصلحت اجتماعی اسلام در دسترسی و نفوذ عدالت است: «اسلام برای یک کشور، برای چند کشور، برای یک قبیله، حتی برای مسلمانان نیست. اسلام به بشریت آمد. خطبه های اسلام «ای مردم! گاهی «یا المؤمنین» یا «یا الناس» است. و اسلام می خواهد همه انسان ها را زیر ردای حقانیت خود بپوشاند» (صحیفه امام، ج 11، ص 295).

ناگفته نماند که قرآن در دعوت خود علاوه بر آنچه گفته شد، مؤلفه های دیگری نیز در نظر گرفته است; همانطور که مسئله وحدت اجتماعی اسلام، برادری و برابری و… می توان در عناوین دعوت گنجانده شد و اینکه امام خمینی نیز به این مولفه ها توجه زیادی دارند; اما مختصر بودن زمان این مقاله ما را از پیگرد قانونی باز می دارد.

انتهای پیام

[ad_2]
Source link

درباره ی admin_asooweb

مطلب پیشنهادی

خدمات برش لیزر (بهترین کیفیت و قیمت) رادوکس (4)

سرویس ها برش لیزر (بهترین میزان مرغوب بودن و قیمت) – رادوکس برش لیزر فلزات …

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.